İyi Tarım

İTU Logocropped-De-Control-Marka.jpg

İyi Tarım Uygulamaları Nedir?

İyi Tarım Uygulamaları, İnsan sağlığına zararlı olmayan maddelerin, fiziksel kalıntılar barındırmayan, çevreyi olumsuz şekilde etkilemeyen, doğal dengeye zarar vermeden yada çevreyi kirletmeden elde edilen, üretimi esnasında üretimle alakalı insanların ya da diğer canlıların refahının olumsuz şekilde etkilenmediği, üretimi esnasında tüketicinin bulunduğu ülkenin tarımsal yasalarına ve ürünün yetiştirildiği ülkenin tarımsal yasalarına uygun şekilde gerçekleştirilen ve tüm bu uygulamaları kayıt altına alınarak inceleyen ve sertifikalandırma faaliyeti yapılan üretim şeklidir. İyi tarım uygulamaları, temel alınarak gerçekleştirilmiş, ülkeler arası tarım ticaretinde bütün ülkelerin kendi hukuki yasalara uygun gelecek minimum mecburiyetleri ortaya çıkaran ve gönüllülük prensibine dayanan bir standarttır.

 

İyi Tarım Uygulamaları, Çağımızın getirdiği tempolu hayat beraberinde, yükselen gelir seviyesi ve eğimim düzeyi, güvenli gıda tüketimini de önemine önem katmıştır. Tüketiciler direk tükettikleri tarım mahsuller önde gelmek üzere, satın aldıkları bütün gıda mahsullerinin emniyetinden emin olmak ister duruma gelmiştir. Bu bilinçle, gerek doğrudan tarım mahsullerinin, gerekse işlenmiş mahsullerin özenle elde edildiğinin teminatını tüketicilere verebilmek için, birtakım yöntemlerin ve standartların meydana getirilmesi gereksinimi kaçınılmaz duruma gelmiştir. İyi tarım, kimyasal gübre, GDO, kimyasal ilaç, kimyasal gübre, sentetik hormon faaliyeti hususunda ek ölçü ya da sınır koymaz, yalnız çiftçiyi ve çiftçinin yaptıklarını kaydetmeyi amaçlar.

 

İyi tarım uygulamaları, çiftçimizin her halde uyması gereken en düşük seviyedeki standart olmalıdır. Devletin tarımsal faaliyetleri bu düzenlemeyi gerçekleştirerek çiftçilerin kaydını tutması ve uyguladığı tarımsal girdilerin belgelenmesi için ihtiyaç duyulan minimum standarttır. Yoksa hiçbir suretle mamulün kimin yetiştirdiğini ve hangi ilaçları kullanıldığını öğrenemeyiz.

 

Bu gayeye ilişkin  olarak Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), tarım mahsullerinin dış ticaretinde Bitki ve Hayvan Sağlığı hususunda milletler arası  standartların emniyeti maksadıyla gıda güvenliğine yönelik uygulamaların yer bulduğu bir anlaşma meydana gelmiştir. Sağlık ve Bitki Sağlığı önlemleri sözleşmesinin ilki gıdada Tehdit İncelemesi ve Kritik Analiz Noktaları, diğeri ise tarım alanlarındaki üretimde gerçekleştirmek üzere İyi Tarım Uygulamaları (İTU) anlamına gelen GAP’tir. Dünya Gıda Teşkilatı (FAO) da İyi Tarım Uygulamaları (İTU)’nün ilkeleri üzerine araştırmalar gerçekleştirmiştir. Son olarak, Avrupa Birliği ülkelerindeki büyük çaplı perakendeciler bir araya gelerek Avrupa Perakendeciler Ürün Araştırma Grubunu (EUREP) meydana getirmişlerdir ve 1999 senesinde sebze de yaş meyvede iyi tarım faaliyetlerinin esasları ile alakalı EUREPGAP (Avrupa Perakendeciler Ürün Çalışma Grubu İyi Tarım Uygulamaları) Protokolü’nü oluşturmuşlardır.

 

Dünya alanında tarımına liderlik yapan milletlerin bu ilerleme araştırmaları, Ülkemizde de milletler arası alanda kabul edilmiş farklı standartların gözlenmesi ve faaliyete geçirilmesini gerekli duruma getirmiştir. Ülkemiz sahip olduğu toprak, iklim ve su şartları ile tarımsal faaliyetler için son derece avantajlı potansiyele sahiptir. Buna karşılık, üreticilerimizin atalarımızdan kalma üretim metotlarıyla üretimi uygulamaları ve buna bağlı kalarak ta teknik hizmet almak hususundaki isteksizlikleri tarımsal üretimimizde birtakım problemler meydana getirmiştir. Özellikle bilinçsiz zirai ilaç çalışmaları, tarımsal ürün ihracatımızda kalıntı problemi yaşamamıza sebebiyet vermiştir.

 

Ülkemizde İyi Tarım Uygulamaları koşullarının, başta tarım danışmanlarımız gelmek  üzere, tüm sektör personelleri tarafından kabul görüp, doğru biçimde yapılması ve uygulatılması, ülke tarımımızın geleceği konusunda büyük önem teşkil etmektedir. İyi Tarım Uygulamaları konusundaki yaşanan gelişmeler sonucunda başta meyve-sebze üretimimiz gelmek üzere, tarımsal üretimimizin tamamı ve ihracatımız iç ve dış pazar sahasında rekabet şansını yakalayacaktır. Dış pazara güvenli ürün verilirken, ülkemiz insanının da güvenilir ve sağlıklı ürün tüketmeleri bu şekilde sağlanacaktır. İyi Tarım Uygulamaları hususunda ülkemizin ihtiyaç duyulan ilerlemeyi sağlaması, meslekte çalışan üreticilerin ve ziraat mühendislerinin konu hakında bilgilendirilmeleri ve eğitimleri  ile mümkün olacaktır.

 

İyi Tarım Uygulamaları (İTU) FAO tarafından, tarımsal üretim ağının sosyal bakımdan yaşanabilir, finansal açıdan verimli ve karlı, insan sağlığını muhafaza eden, hayvan refahı  ve sağlık ile çevreye önem veren bir duruma getirmek için yapılması ihtiyacı duyulan işlemler şeklinde açıklanmaktadır. İyi Tarım Uygulamalarının maksadı çevreye ve insan sağlığına zarar teşkil etmeyecek üretimin gerçekleştirilmesidir. Bunun için İTU, Entegre Ürün Yetiştiriciliği, Zararlılarla Entegre Mücadele metotlarının, üretimde birlikte gerçekleştirilmesi  önermektedir.

 

Üretim sonrası hasat ve depolama faaliyetlerinde hijyenik şartların tedarik edilmesi ve mamule herhangi bir bulaşmanın engellenmesi maksadıyla Kritik Kontrol Noktaları ve Tehlike Analizi prensiplerinden faydalanılmaktadır.

 

Böylelikle iyi tarım uygulamaları koşullarına uygun biçimde elde edilen mahsulün, insan sağlığına olumsuz etki eden mikrobiyolojik, kimyasal ve fiziksel kalıntılar barındırmadığı; çevreyi tahrip etmeden ve doğal dengeye karşı zarar teşkil etmeden imal edildiği; üretimi esnasında insan ve diğer canlıların olumsuz şekilde etkilenmediği; üretildiği ve tüketildiği milletlerin tarımsal yasalarına uygun şekilde  üretildiği belge ile teminat altına alınmış olmaktadır.